ప్రజల గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిన మహానేత వైఎస్సార్
వైద్యుడిగా పేదల సేవతో మొదలైన ప్రయాణం.. వేలాది ప్రజల మధ్య సాగిన పాదయాత్ర.. ముఖ్యమంత్రిగా సంక్షేమ పాలన.. చివరకు తెలుగు ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో చెరగని ముద్ర.
డాక్టర్ నుంచి ముఖ్యమంత్రి వరకు.. ప్రజల మధ్యే సాగిన ప్రస్థానం
డాక్టర్ వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి తెలుగు రాజకీయ చరిత్రలో తనదైన ముద్ర వేసుకున్న నాయకుడు. పేదలకు వైద్యం అందించిన వైద్యుడిగా మొదలైన ఆయన ప్రయాణం, రాజకీయాల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ప్రజా సమస్యలను స్వయంగా తెలుసుకునే నాయకుడిగా ఎదిగింది.
ప్రజల మధ్య నడిచిన పాదయాత్ర నుంచి సంక్షేమాన్ని పాలనలో ప్రధాన భాగంగా మార్చిన ముఖ్యమంత్రి వరకు — వైఎస్సార్ ప్రయాణం ప్రజలతో ఆయనకున్న అనుబంధానికి ప్రతిబింబం.
జీవిత ప్రయాణం.. ఒకసారి వెనక్కి చూస్తే
వైద్య విద్య నుంచి రాజకీయాల్లోకి.. ఎమ్మెల్యే నుంచి ముఖ్యమంత్రి వరకు సాగిన వైఎస్సార్ రాజకీయ, ప్రజా జీవితం.
పుట్టుక.. కుటుంబ నేపథ్యం
1949 జూలై 8న జన్మించిన వైఎస్సార్ను ప్రజలు ప్రేమగా వైఎస్సార్ అని పిలిచారు. పులివెందుల ప్రాంతంతో ఆయన కుటుంబ, బాల్య జీవితం బలమైన అనుబంధాన్ని ఏర్పరుచుకుంది.
మెడిసిన్ చదువు.. అప్పుడే కనిపించిన నాయకత్వం
బళ్లారి, విజయవాడలో విద్యాభ్యాసం అనంతరం గుల్బర్గా మెడికల్ కాలేజీలో MBBS చదివారు. విద్యార్థి సంఘం నాయకుడిగా పనిచేస్తూ తనలోని నాయకత్వ లక్షణాలను అప్పుడే చూపించారు.
పేదల డాక్టర్గా సేవ
వైద్యుడిగా పనిచేసిన తర్వాత పులివెందులలో తన తండ్రి వై.ఎస్. రాజారెడ్డి పేరుతో 70 పడకల ఛారిటబుల్ ఆసుపత్రిని స్థాపించారు. పేదలకు అందుబాటులో వైద్యం అందించాలన్న ఆలోచన ఆయన ప్రజా సేవకు పునాది వేసింది.
ఎమ్మెల్యేగా రాజకీయ ప్రస్థానం
పులివెందుల అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు. ఆ తర్వాత రాష్ట్ర మంత్రివర్గంలోనూ కీలక బాధ్యతలు చేపట్టారు.
కాంగ్రెస్లో కీలక నాయకుడిగా ఎదుగుదల
రెండుసార్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. 1989లో కడప లోక్సభ నియోజకవర్గం నుంచి ఎంపీగా ఎన్నికై పార్లమెంట్ రాజకీయాల్లోనూ చురుకుగా వ్యవహరించారు.
1,500 కి.మీ పాదయాత్ర.. అసలు మలుపు
చేవెళ్ల నుంచి ఇచ్ఛాపురం వరకు సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల పాదయాత్ర చేపట్టి రైతులు, కూలీలు, మహిళలు, యువత, గ్రామీణ ప్రజలను నేరుగా కలిశారు. ఈ యాత్ర ఆయన రాజకీయ జీవితంలో కీలక మలుపుగా నిలిచింది.
మొదటిసారి ముఖ్యమంత్రి
2004 ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీకి నాయకత్వం వహించి విజయం సాధించారు. మే 14, 2004న ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా తొలిసారి ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
మరోసారి అధికారంలోకి.. రెండోసారి సీఎం
2009 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ మరోసారి అధికారంలోకి రావడంతో మే 20న రెండోసారి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
విషాదమైన రోజు
ముఖ్యమంత్రి హోదాలో ప్రయాణిస్తున్న హెలికాప్టర్ నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలో అదృశ్యమైంది. శోధన అనంతరం హెలికాప్టర్ శకలాలు గుర్తించగా, సెప్టెంబర్ 3న వైఎస్సార్ మరణించినట్లు అధికారికంగా ధృవీకరించారు.
ఫొటోల్లో కనిపించే ఒక రాజకీయ ప్రయాణం
ముఖ్యమంత్రి బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత జాతీయ స్థాయిలో రాజకీయ చర్చలు
Government of India archival photograph
రెండోసారి సీఎం.. ప్రజా సంక్షేమంపై దృష్టి
Government of India archival photograph
ఆయన మరణం తెలుగు ప్రజలకు తీరని విషాదం
Government of India archival photograph
వైఎస్సార్ పాలనను గుర్తుచేసే సంక్షేమ పథకాలు
రైతు, పేద, విద్యార్థి, మహిళ, రోగి, గ్రామీణ కుటుంబాలపై ప్రత్యేక దృష్టితో ఆయన ప్రభుత్వం పలు కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది.
రైతులకు ఉచిత విద్యుత్
వ్యవసాయ విద్యుత్ ఖర్చు భారాన్ని తగ్గించేందుకు ఉచిత విద్యుత్ విధానానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
జలయజ్ఞం
సాగునీటి ప్రాజెక్టుల ద్వారా వ్యవసాయానికి నీరు అందించడంపై భారీ స్థాయిలో దృష్టి పెట్టారు.
ఆరోగ్యశ్రీ
పేద కుటుంబాలకు ఖరీదైన వైద్యం అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే లక్ష్యంగా ఆరోగ్యశ్రీని విస్తరించారు.
108 అత్యవసర సేవలు
అత్యవసర పరిస్థితుల్లో వేగంగా వైద్య సహాయం అందేలా 108 అంబులెన్స్ సేవలను విస్తృతంగా అందుబాటులోకి తెచ్చారు.
ఫీజు రీయింబర్స్మెంట్
ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా ఉన్నత విద్యను మధ్యలో ఆపకుండా విద్యార్థులకు సహాయం అందించే విధానానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
ఇందిరమ్మ ఇళ్లు
పేద కుటుంబాలకు గృహ నిర్మాణం, మహిళా సంఘాలకు ఆర్థిక సహాయం, సామాజిక భద్రతా కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలు
మహిళా సంఘాలకు తక్కువ వడ్డీ రుణాల ద్వారా ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి పావలా వడ్డీ వంటి కార్యక్రమాలు అమలు చేశారు.
పేదలకు తక్కువ ధరకు బియ్యం
పేద కుటుంబాల జీవన వ్యయాన్ని తగ్గించేందుకు తక్కువ ధరకు బియ్యం అందించే విధానానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
రైతుల సమస్యలపై దృష్టి
రైతుల అప్పులు, వ్యవసాయ ఇబ్బందులు, నీరు, విద్యుత్ వంటి అంశాలను పాలనలో కీలకంగా పరిగణించారు.
వైద్యుడి నుంచి మహానేత వరకు..
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్రలో డాక్టర్ వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి పేరు ప్రత్యేకంగా నిలిచిపోయింది. పేదలకు సేవ చేయాలనే వైద్యుడి ఆలోచన నుంచి ప్రారంభమైన ఆయన జీవితం, తర్వాత ప్రజా సమస్యలను స్వయంగా తెలుసుకునే రాజకీయ నాయకుడి ప్రయాణంగా మారింది.
వైద్య విద్య పూర్తిచేసి వైద్యుడిగా పనిచేసిన తర్వాత పులివెందులలో ఛారిటబుల్ ఆసుపత్రి ఏర్పాటు చేశారు. వైద్యుడిగా పేదల జీవితాలను దగ్గరగా చూసిన అనుభవం, తరువాత ఆయన రాజకీయ ఆలోచనల్లోనూ ప్రతిఫలించింది.
“ప్రజల మధ్యకు వెళ్లి.. వారి సమస్యలు విని.. ఆ సమస్యలను రాజకీయ అజెండాగా మార్చిన నాయకుడిగా 2003 పాదయాత్ర వైఎస్సార్ ప్రస్థానంలో కీలక మలుపుగా నిలిచింది.”
1978లో ఎమ్మెల్యేగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చిన వైఎస్సార్ రాష్ట్ర మంత్రిగా, ఎంపీగా, PCC అధ్యక్షుడిగా, ప్రతిపక్ష నేతగా వివిధ బాధ్యతలు చేపట్టారు. రైతులు, వ్యవసాయం, విద్యుత్, సాగునీటి సమస్యలను ప్రధానంగా ప్రస్తావిస్తూ ప్రజా సమస్యలపై తన రాజకీయ పోరాటాన్ని కొనసాగించారు.
అయితే 2003లో చేపట్టిన సుదీర్ఘ పాదయాత్ర ఆయనను ప్రజలకు మరింత దగ్గర చేసింది. మండుటెండలను లెక్కచేయకుండా గ్రామాల మీదుగా సాగిన ఆ యాత్రలో రైతులు, కూలీలు, మహిళలు, యువతతో నేరుగా మాట్లాడారు.
2004లో కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారంలోకి రావడంతో మే 14న ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆయన పాలనలో రైతులకు ఉచిత విద్యుత్, జలయజ్ఞం, ఆరోగ్యశ్రీ, 108, ఫీజు రీయింబర్స్మెంట్, ఇందిరమ్మ ఇళ్లు, పావలా వడ్డీ, సామాజిక భద్రత వంటి కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యం లభించింది.
ముఖ్యంగా రైతు, పేద కుటుంబం, విద్యార్థి, మహిళ, అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న వ్యక్తి వంటి వర్గాలను సంక్షేమ పాలనలో భాగం చేయాలనే ప్రయత్నం ఆయన ప్రభుత్వ నిర్ణయాల్లో కనిపించింది.
2009లో జరిగిన ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ మరోసారి అధికారంలోకి రావడంతో మే 20న రెండోసారి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. అయితే ఆ పదవీకాలం ఎక్కువ కాలం కొనసాగలేదు.
2009 సెప్టెంబర్ 2న ముఖ్యమంత్రి హోదాలో ప్రయాణిస్తున్న హెలికాప్టర్ నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలో అదృశ్యమైంది. భారీ శోధన అనంతరం హెలికాప్టర్ శకలాలు గుర్తించబడ్డాయి. సెప్టెంబర్ 3న ఆయన మరణించినట్లు అధికారికంగా ధృవీకరించారు.
వైఎస్సార్ మరణవార్త ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతటా తీవ్ర విషాదాన్ని మిగిల్చింది. వైద్యుడిగా పేదల సేవతో ప్రారంభమైన ఆయన ప్రస్థానం, ఎమ్మెల్యే, మంత్రి, ఎంపీ, ప్రతిపక్ష నేత, ముఖ్యమంత్రి వంటి పలు దశలను దాటింది.
ఆయనను అభిమానించే ప్రజలు “జనహృదయ నేత”, “రైతు బాంధవుడు”, “మహానేత” వంటి పేర్లతో గుర్తుచేసుకుంటారు. ఆయన పాలనలో అమలు చేసిన లేదా విస్తరించిన సంక్షేమ కార్యక్రమాలు ఇప్పటికీ ఆయన రాజకీయ వారసత్వాన్ని గుర్తుచేసే అంశాలుగా నిలిచాయి.
వైఎస్సార్ కుటుంబ జీవితాన్ని, వైద్యుడిగా చేసిన సేవలను, రాజకీయ ప్రవేశాన్ని, పాదయాత్రను, ముఖ్యమంత్రి వరకు సాగిన ప్రయాణాన్ని ఆయన భార్య విజయమ్మ తన జ్ఞాపకాల పుస్తకంలో కూడా వివరించారు.
వైఎస్సార్ రాజకీయ జీవితం కేవలం పదవులతో మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. ప్రజల మధ్య నడవడం, వారి సమస్యలను వినడం, పేదలకు సంక్షేమాన్ని అందించడం, రైతుల సమస్యలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ఆయన ప్రజా జీవితంలోని ముఖ్యమైన లక్షణాలుగా నిలిచాయి.
భౌతికంగా ఆయన మన మధ్య లేకపోయినా, ఆయన పాలనలో అమలైన అనేక సంక్షేమ కార్యక్రమాలు మరియు ప్రజా జీవితంపై ఆయన వేసిన ముద్ర కారణంగా వైఎస్సార్ పేరు తెలుగు ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో ఇప్పటికీ నిలిచే ఉంది.
ఒక పేరు కాదు.. ఒక జ్ఞాపకం.
ప్రజల కోసం నడిచిన నాయకుడు.. ప్రజల సమస్యలను తన సమస్యలుగా భావించిన నాయకుడు.. పేదల కోసం సంక్షేమాన్ని పాలనలో భాగం చేసిన నాయకుడు.. వైద్యుడిగా సేవ చేసి, ముఖ్యమంత్రిగా ప్రజా జీవితంపై తన ముద్ర వేసిన నాయకుడు — డాక్టర్ వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి.