ఓటు… ప్రజాస్వామ్య ఆయుధమా? లేక అమ్మకపు వస్తువా?

డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్ ఆలోచనల స్ఫూర్తితో ఏర్పడిన భారత రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో ఓటు కేవలం ఒక బటన్ నొక్కడం కాదు. అది ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకునే పౌరుడి అధికారాన్ని సూచిస్తుంది.

కానీ ఎన్నికల సమయంలో కొంత డబ్బు, మద్యం, భోజనం లేదా ఇతర ప్రయోజనాల కోసం ఓటు నిర్ణయం మారితే—ఒక్కరోజు లాభం కోసం ఐదేళ్ల భవిష్యత్తును తాకట్టు పెట్టినట్లవుతుందా?

భారత్ ఎంత పెద్ద దేశం?

ప్రపంచంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన దేశంగా భారత్ ముందుంది. 2025 ప్రపంచ బ్యాంకు గణాంకం ప్రకారం భారత జనాభా సుమారు 146 కోట్లకు పైగా ఉంది.

దేశంలో 28 రాష్ట్రాలు, 8 కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దేశ విస్తీర్ణం సుమారు 32.87 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్లు.

ఇంతటి జనాభా, విస్తీర్ణం, ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్వహించడం ప్రభుత్వాలకు భారీ బాధ్యత.

ఎన్నికలు… ప్రజాస్వామ్య పండుగనా? డబ్బు పండుగగా మారుతున్నాయా?

2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల సమయంలో ఎన్నికల వ్యయం సుమారు ₹1.35 లక్షల కోట్ల వరకు ఉండవచ్చని Centre for Media Studies అంచనా వేసింది. ఇది అధికారిక తుది లెక్క కాదు; ఎన్నికలపై పరిశోధన చేసిన సంస్థ అంచనా మాత్రమే.

ప్రతి అభ్యర్థిపై ఇలాంటి ఆరోపణ చేయడం సరైంది కాదు. కానీ ఎన్నికల వ్యవస్థపై ప్రశ్నలు అడగడం మాత్రం ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరుడి హక్కు.

ఓటుకు నోటు… ఐదు సంవత్సరాల భవిష్యత్తుకు ఎంత ధర?

ఒక కుటుంబానికి ఎన్నికల సమయంలో ₹5,000 లేదా ₹10,000 వచ్చిందనుకుందాం. ఆ డబ్బు ఐదు సంవత్సరాల పాలనకు సమానమా?

ఒకవైపు కొన్ని గంటల సంతోషం. మరోవైపు ఐదు సంవత్సరాల రోడ్లు, నీరు, విద్య, వైద్యం, ఉద్యోగాలు, భద్రత, వ్యవసాయం, ధరలు, పన్నులు మరియు ప్రభుత్వ సేవలు.

ఉచిత పథకం అంటే తప్పా?

పేదలకు ఆహారం, వృద్ధులకు పింఛన్, వికలాంగులకు సహాయం, మహిళలకు సామాజిక భద్రత, రైతులకు మద్దతు వంటి కార్యక్రమాలను ఒకే మాటలో “ఉచితాలు” అని కొట్టిపారేయడం సరైంది కాదు.

అయితే ఎన్నికల ముందు ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భారీ హామీలు ఇవ్వడం, వాటికి అవసరమైన నిధులు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయో వివరించకపోవడం మాత్రం ప్రజలు ప్రశ్నించాల్సిన అంశం.

దేశ అప్పు… చివరికి ఎవరి భారం?

2026-27 కేంద్ర బడ్జెట్‌లో మార్చి 2027 నాటికి కేంద్ర ప్రభుత్వ అంతర్గత, బాహ్య రుణాలు మరియు ఇతర బాధ్యతలు సుమారు ₹214.82 లక్షల కోట్లుగా అంచనా వేశారు.

146 కోట్ల జనాభాను కేవలం గణిత ఉదాహరణగా తీసుకుంటే, ఈ కేంద్ర ప్రభుత్వ బాధ్యతలను జనాభాతో భాగించినప్పుడు ఒక్క వ్యక్తికి సుమారు ₹1.47 లక్షల మేర వస్తుంది.

ప్రభుత్వ అప్పు చివరకు పన్నులు, ద్రవ్యోల్బణం, తక్కువ ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు లేదా భవిష్యత్ బడ్జెట్ భారాల రూపంలో సమాజాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.

దేశ సంపద ఎంత?

దేశ సంపదను ఒకే సంఖ్యతో కొలవడం సాధ్యం కాదు. GDP అంటే ఒక సంవత్సరంలో దేశంలో ఉత్పత్తి అయ్యే వస్తువులు, సేవల విలువ. అది దేశం దగ్గర ఉన్న మొత్తం సంపదకు సమానం కాదు.

2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ప్రస్తుత ధరల వద్ద భారత నామమాత్ర GDP సుమారు ₹346.36 లక్షల కోట్లుగా అధికారికంగా అంచనా వేయబడింది.

భూములు, ఇళ్లు, కంపెనీలు, ఆర్థిక ఆస్తులు, మౌలిక వసతులు, సహజ వనరులు తదితరాలను కలిపి దేశ సంపదను అంచనా వేయాలి.

“దోచుకున్న సంపద” ఎంత?

రాజకీయ నాయకులు, అధికారులు లేదా ఇతర వ్యక్తులు అక్రమంగా సంపాదించిన మొత్తం సంపద ఎంత అనే విషయంపై ఒకే విశ్వసనీయమైన జాతీయ అధికారిక గణాంకం అందుబాటులో లేదని స్పష్టంగా చెప్పాలి.

అందువల్ల నిర్ధారణ లేని భారీ మొత్తాలను ప్రచురించడం కంటే అవినీతి కేసులు, ఆదాయానికి మించిన ఆస్తుల కేసులు, లంచాల కేసులు, మనీలాండరింగ్ కేసులు వంటి నమోదైన అంశాలను ఆధారాలతో పరిశీలించడం జర్నలిస్టిక్‌గా సరైన మార్గం.

ఆధార్ వేలిముద్రల మాదిరిగా ఒకే వ్యక్తికి ఒకే ఓటు?

ప్రతి వ్యక్తికి ఒకే ఓటు ఉండాలి అనే ఆలోచన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ప్రాథమికమైనది. అయితే ఆధార్ గుర్తింపు పత్రం; ఓటు హక్కు రాజ్యాంగపరమైన ప్రజాస్వామ్య హక్కు.

కాబట్టి ఆధార్‌ను నేరుగా ఓటుతో అనుసంధానం చేయడం కేవలం సాంకేతిక సమస్య కాదు. ఓటరు గోప్యత, వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ, వలస కార్మికుల ఓటు హక్కు, తాత్కాలిక నివాసం వంటి అనేక చట్టపరమైన మరియు రాజ్యాంగపరమైన అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

ప్రభుత్వ ఉద్యోగం… జీతం సరిపోక లంచం ఎందుకు?

ప్రభుత్వ ఉద్యోగికి ప్రభుత్వం జీతం ఇస్తున్నప్పటికీ పని చేయడానికి లంచం అడగడం ఎందుకు అనే ప్రశ్న ప్రజల్లో తరచూ వినిపిస్తుంది.

ఒక ఉద్యోగి తప్పుకు మొత్తం ప్రభుత్వ ఉద్యోగులపై ముద్ర వేయడం సరైంది కాదు. అదే సమయంలో లంచం తీసుకునే వ్యక్తిపై చట్టపరమైన చర్యలు వేగంగా ఉండాలి.

లంచం ఎందుకు అడుగుతున్నారు? వ్యవస్థలో ఎక్కడ అవకాశం ఉంది? డిజిటల్ సేవలతో ఆ అవకాశం తగ్గించగలమా? ఆస్తుల తనిఖీలు ఎందుకు ఆలస్యం అవుతున్నాయి? ఫిర్యాదుదారుడికి రక్షణ ఉందా?

తల్లిదండ్రులను వృద్ధాశ్రమానికి పంపుతున్న సమాజం…

ఇది కేవలం ఆర్థిక సమస్య కాదు. సామాజిక సమస్య కూడా.

ప్రతి వృద్ధాశ్రమం వెనుక ఒకే కథ ఉండదు. వైద్య అవసరాలు, సంరక్షణ అవసరాలు, కుటుంబ పరిస్థితులు వంటి కారణాలు ఉండవచ్చు.

కానీ తల్లిదండ్రులను భారంగా చూసే మనస్తత్వం పెరుగుతుంటే అది సమాజానికి హెచ్చరిక.

మహిళల భద్రత… అభివృద్ధికి అసలు కొలమానం

ఒక దేశం ఎంత సంపన్నమైందో కేవలం రహదారులు, భవనాలు, వంతెనలతో కొలవలేం.

ఒక మహిళ రాత్రి భయపడకుండా ఇంటికి చేరగలదా? ఒక బాలిక పాఠశాలకు సురక్షితంగా వెళ్లగలదా? ఒక వృద్ధుడు పోలీస్ స్టేషన్‌కు వెళ్లి న్యాయం పొందగలడా? ఒక పేదవాడు లంచం లేకుండా ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో పని చేయించుకోగలడా?

ఇవే నిజమైన అభివృద్ధి సూచికలు.

ప్రచురణకు ఉపయోగపడే ముఖ్య గణాంకాలు

చివరికి ఓటరే రాజు

రాజకీయ నాయకుడు ఎన్నికల్లో గెలిచిన తర్వాత ఐదేళ్లు అధికారంలో ఉంటాడు.

కానీ ఓటరు ఒక్కరోజు మాత్రమే తన రాజకీయ అధికారాన్ని వినియోగిస్తాడు.

ఆ ఒక్కరోజు తన చేతిలో ఉన్న ఓటు విలువను అతడే తగ్గించుకుంటే, తర్వాత ఐదేళ్లు ప్రశ్నించే నైతిక బలం కూడా బలహీనపడుతుంది.