ఓటుకు నోటు కాదు.. ఓటుకు బాధ్యత | ప్రజాధనంపై పారదర్శకత ఎందుకు అవసరం?

పవార్ వార్త | ప్రత్యేక విశ్లేషణ

ఎన్నికలు వస్తే హామీలు వస్తాయి. హామీలతో పాటు ఉచిత పథకాల ప్రకటనలు కూడా వస్తాయి. ఎన్నికల తర్వాత ఆ పథకాలకు ప్రజాధనం ఖర్చవుతుంది.

ఇది ఒక పార్టీకి మాత్రమే సంబంధించిన విషయం కాదు. కేంద్రంలో అయినా, రాష్ట్రంలో అయినా.. అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వం ఏదైనా ప్రజాధనం మాత్రం ప్రజలదే.

అందుకే ఒక ప్రశ్న మన ముందుంది.

ఓటుకు నోటు తీసుకునే రాజకీయాల నుంచి.. ఓటుకు బాధ్యత తీసుకునే రాజకీయాల వైపు మనం ఎప్పుడు వెళ్తాం?

ఇది ఏ నాయకుడిని విమర్శించడానికి కాదు. ఏ పార్టీని సమర్థించడానికి కాదు. దేశం మరింత బలంగా, పారదర్శకంగా, అభివృద్ధి దిశగా ముందుకు వెళ్లాలంటే ప్రజలు, ప్రభుత్వాలు ఎలాంటి బాధ్యత వహించాలి అనే ఆలోచన కోసం.

ఉచితం అంటే తప్పా?

ఉచిత పథకం అంటే తప్పు అని చెప్పడం సరికాదు.

పేద కుటుంబానికి వైద్యం అందించడం, పిల్లలకు నాణ్యమైన విద్య అందించడం, పోషకాహారం అందించడం, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఆర్థిక సహాయం చేయడం వంటి చర్యలు సమాజంలో వెనుకబడిన వర్గాలకు అవసరమైన ప్రభుత్వ బాధ్యతల్లో భాగం కావచ్చు.

కానీ అసలు ప్రశ్న వేరే.

ప్రభుత్వం ఖర్చు చేస్తున్న ప్రతి రూపాయి నిజంగా ప్రజల జీవితాన్ని ఎంత మెరుగుపరుస్తోంది?

ఒక పథకం ఒక కుటుంబానికి తాత్కాలికంగా సహాయం చేయవచ్చు. అదే ప్రజాధనంతో మంచి పాఠశాల, ఆసుపత్రి, నైపుణ్య శిక్షణ కేంద్రం, తాగునీటి వ్యవస్థ, రహదారి, సాగునీటి ప్రాజెక్టు లేదా ఉద్యోగాలను సృష్టించే మౌలిక వసతులు నిర్మిస్తే.. దాని ప్రయోజనం ఎన్నో సంవత్సరాలు కొనసాగవచ్చు.

అందుకే చర్చ “ఉచితం ఇవ్వాలా? వద్దా?” అనే స్థాయిలో ఆగిపోకూడదు.

“ప్రజాధనాన్ని ఏ విధంగా ఖర్చు చేస్తే ప్రజల భవిష్యత్తు బలపడుతుంది?” అనేదే అసలు ప్రశ్న.

విద్య, వైద్యం.. దేశానికి ఖర్చు కాదు, పెట్టుబడి

ఒక దేశం బలపడాలంటే కేవలం రోడ్లు, భవనాలు, పరిశ్రమలు సరిపోవు. ఆరోగ్యవంతమైన, విద్యావంతమైన, నైపుణ్యం కలిగిన ప్రజలు అవసరం.

మీరు అందించిన విశ్లేషణలో ప్రస్తావించిన ప్రపంచ బ్యాంక్ భారతదేశంపై విశ్లేషణలోనూ నాణ్యమైన ఆరోగ్యం, విద్య, మానవ మూలధనం, నైపుణ్యాలు, ఉద్యోగ సృష్టి వంటి అంశాలను దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధికి కీలకంగా పేర్కొన్నట్లు ఉంది.

అందుకే ప్రభుత్వాలు అవసరమైన సామాజిక భద్రతను కొనసాగిస్తూనే ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు, పోషణ, నైపుణ్యాభివృద్ధి, ఉద్యోగ అవకాశాలు వంటి రంగాల్లో పెట్టుబడులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం గురించి ఆలోచించాలి.

ప్రజలకు ఈరోజు ఇచ్చే సహాయం అవసరమే.

కానీ అదే సమయంలో..

రేపు ఆ సహాయం అవసరం లేకుండా ఒక కుటుంబం స్వయం సమృద్ధిగా మారే పరిస్థితిని ప్రభుత్వం సృష్టించగలదా?

అదే అసలు అభివృద్ధి.

ప్రతి రూపాయి ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? ఎక్కడికి వెళ్లింది?

ప్రజాస్వామ్యంలో మరో ముఖ్యమైన ప్రశ్న ప్రజాధనంపై పారదర్శకత.

ఒక ప్రభుత్వం ₹1 కోటి ఖర్చు చేస్తే..

• ఆ ₹1 కోటి ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?
• ఏ పథకం కింద వచ్చింది?
• ఎవరికి మంజూరైంది?
• ఏ సంస్థకు విడుదలైంది?
• ఎప్పుడు విడుదలైంది?
• ఏ పనికి ఖర్చు చేశారు?
• పని పూర్తయిందా?
• పూర్తయితే ఎంత ఖర్చయింది?
• మిగిలిన మొత్తం ఎంత?
• పని నాణ్యతను ఎవరు తనిఖీ చేశారు?

ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సాధ్యమైనంత ఎక్కువ సమాచారం ప్రజలకు ఆన్‌లైన్‌లో సులభంగా అర్థమయ్యే విధంగా అందుబాటులో ఉండాలి.

కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవస్థలో PFMS, DBT, Outcome Budget వంటి వ్యవస్థలు ఇప్పటికే ఉన్నాయని మీరు అందించిన కథనం పేర్కొంటోంది.

అయితే ఇక్కడ మరో ప్రశ్న ఉంది.

“సమాచారం ఉందా?” మాత్రమే కాదు.. “సాధారణ ప్రజలు అర్థం చేసుకునే విధంగా ఆ సమాచారం అందుబాటులో ఉందా?”

“ప్రతి రూపాయికి లెక్క” అనే ప్రజా హక్కు మరింత బలపడాలి

మన దేశంలో సమాచార హక్కు చట్టం — RTI Act — ఉంది. ప్రజలు ప్రభుత్వ సంస్థల నుంచి సమాచారాన్ని కోరే అవకాశం ఈ చట్టం ద్వారా లభిస్తుంది.

అయితే ప్రతి చిన్న ప్రభుత్వ ఖర్చు కోసం ప్రజలు ప్రత్యేకంగా RTI దరఖాస్తు చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా, చట్టబద్ధంగా వెల్లడించగల ప్రజా వ్యయ సమాచారాన్ని ప్రభుత్వ శాఖలే ముందుగా ఆన్‌లైన్‌లో అందుబాటులో ఉంచే విధానం మరింత బలపడితే పారదర్శకత పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ప్రతి సమాచారాన్ని ఎలాంటి పరిమితి లేకుండా బయటపెట్టాలనేది సరైన విధానం కాదు. చట్టబద్ధంగా వెల్లడించగల ప్రజా వ్యయ సమాచారాన్ని గరిష్ఠ పారదర్శకతతో ప్రజలకు అందుబాటులోకి తేవడం ముఖ్యం.

ఒక ఆలోచన: “Public Money Dashboard”

దేశంలోని ప్రతి ప్రభుత్వ పథకానికి ఒక సాధారణ ప్రజా డ్యాష్‌బోర్డ్ ఉంటే ఎలా ఉంటుంది?

ఉదాహరణకు ఒక గ్రామంలో రోడ్డు నిర్మాణానికి ₹50 లక్షలు మంజూరయ్యాయనుకుందాం.

ఆన్‌లైన్‌లో ఇలా కనిపిస్తే ఎలా ఉంటుంది?

పథకం: గ్రామ రహదారి
మంజూరు మొత్తం: ₹50 లక్షలు
విడుదల: ₹40 లక్షలు
ఖర్చు: ₹36 లక్షలు
మిగిలిన మొత్తం: ₹4 లక్షలు
కాంట్రాక్టర్: —
పని ప్రారంభం: —
పూర్తి కావాల్సిన తేదీ: —
పని ప్రస్తుత స్థితి: —
నాణ్యత తనిఖీ: —
ఫోటోలు/జియో-ట్యాగ్: —
చివరి చెల్లింపు: —

ఇలాంటి సమాచారం కేవలం ప్రభుత్వ అధికారులకు మాత్రమే కాకుండా ప్రజలకు కూడా సులభంగా కనిపించేలా ఉంటే, ఒక గ్రామస్థుడు తన గ్రామానికి మంజూరైన నిధులు ఎలా ఖర్చయ్యాయో తెలుసుకోవడానికి కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాల్సిన అవసరం తగ్గవచ్చు.

ఉచిత పథకం అయినా.. లెక్క తప్పనిసరి

ఒక ప్రభుత్వం ఉచిత విద్యుత్ ఇస్తే..

దానికి ఎంత ఖర్చవుతోంది?
ఎంతమంది లబ్ధిదారులు?
ప్రభుత్వంపై మొత్తం ఆర్థిక భారం ఎంత?
ఆ పథకం వల్ల ఏ వర్గానికి ఎంత ప్రయోజనం?
భవిష్యత్తులో పథకాన్ని కొనసాగించడానికి ఎంత ఖర్చవుతుంది?

ఇలాంటి వివరాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండాలి.

ఉచిత బియ్యం, నగదు బదిలీ, విద్యార్థుల సహాయం, రైతు పథకాలు, మహిళా సంక్షేమం, పెన్షన్లు, సబ్సిడీలు.. ఏ పథకం అయినా మూడు ప్రశ్నలకు సమాధానం ఉండాలి.

లబ్ధిదారుడికి ప్రయోజనం ఎంత?
ప్రభుత్వానికి వ్యయం ఎంత?
ఫలితం ఏమిటి?

ఓటుకు డబ్బు తీసుకోవడం.. చివరికి నష్టం ఎవరికి?

ఎన్నికల సమయంలో ₹500, ₹1,000 లేదా ఇతర ప్రలోభాలకు ఓటు అమ్ముకుంటే తక్షణం లాభం వచ్చినట్లు అనిపించవచ్చు.

కానీ ఓటు అనేది ఐదేళ్ల పాలనను నిర్ణయించే హక్కు.

ఒక రోజు తీసుకున్న డబ్బు కొన్ని గంటల్లో ఖర్చవుతుంది. కానీ ఓటుతో తీసుకున్న నిర్ణయం ప్రభావం చాలా కాలం ఉండవచ్చు.

అందుకే ఓటు విలువను డబ్బుతో కొలవడం ప్రజాస్వామ్యానికి నష్టం కలిగించే పరిణామాలకు దారితీయవచ్చు.

ఓటు అమ్మకూడదు.
ఓటు కొనకూడదు.
ఓటు బాధ్యతగా వినియోగించాలి.

రాజకీయ నాయకులకు ఒక న్యాయం.. సామాన్యుడికి మరో న్యాయం ఉండకూడదు

ప్రజాస్వామ్యంలో పదవి ఒక వ్యక్తికి ప్రత్యేక హక్కు ఇవ్వడానికి కాదు. అది ప్రజలకు సేవ చేసే బాధ్యత.

చట్టం ముందు ప్రతి పౌరుడికి సమానత్వం అనే రాజ్యాంగ సూత్రం ఉంది.

అందుకే నేరం చేసిన సామాన్యుడికి ఒక విధమైన న్యాయం, రాజకీయంగా ప్రభావం ఉన్న వ్యక్తికి మరో విధమైన న్యాయం ఉండకూడదు.

అదే సమయంలో రాజకీయ ఆరోపణలు, FIR, విచారణ, conviction — ఇవన్నీ ఒకటే కాదని గుర్తుంచుకోవాలి.

న్యాయం అంటే ఎవరి మీదైనా ఆరోపణ వచ్చిన వెంటనే శిక్షించడం కాదు. న్యాయం అంటే చట్ట ప్రకారం విచారణ, సాక్ష్యాలు, న్యాయస్థానం నిర్ణయం, అందరికీ సమానమైన చట్టపరమైన ప్రక్రియ.

నాయకులు మారాలి.. ప్రజలు కూడా మారాలి

దేశం మారాలంటే కేవలం రాజకీయ నాయకులు మారితే సరిపోదు. ప్రజల ఆలోచనా విధానంలోనూ మార్పు అవసరం.

“మా ఊరికి ఎవరు ఎంత డబ్బు ఇస్తారు?” అనే ప్రశ్నతో పాటు..

“మా ఊరికి ఎవరు మంచి పాఠశాల నిర్మిస్తారు?”

“మంచి ఆసుపత్రి ఎవరు తీసుకొస్తారు?”

“ఉద్యోగాలు ఎవరు సృష్టిస్తారు?”

“ప్రభుత్వ డబ్బును ఎవరు పారదర్శకంగా ఖర్చు చేస్తారు?”

“ప్రతి రూపాయికి లెక్క ఎవరు చూపిస్తారు?”

అనే ప్రశ్నలు కూడా అడగాలి.

ఉచితానికి బదులు సామర్థ్యం

పేదవాడికి అవసరమైన సహాయం ఇవ్వకూడదని ఎవరూ చెప్పడం లేదు.

కానీ ఒక కుటుంబం తరతరాలుగా ప్రభుత్వ సహాయంపై ఆధారపడే పరిస్థితి కాకుండా..

విద్య → నైపుణ్యం → ఉద్యోగం → ఆదాయం → స్వయం సమృద్ధి

అనే మార్గం ఏర్పడితే?

అది నిజమైన సామాజిక అభివృద్ధికి బలమైన పునాది కావచ్చు.

అందుకే సంక్షేమ పథకాలతో పాటు నాణ్యమైన విద్య, ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే ఆరోగ్య సేవలు, నైపుణ్యాభివృద్ధి, ఉద్యోగాలు, వ్యవసాయ ఉత్పాదకత, మౌలిక వసతులు వంటి దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలనే చర్చ అవసరం.

మనం కోరుకోవాల్సిన భారతదేశం

మనకు కావాల్సింది డబ్బు పంచే ప్రభుత్వం మాత్రమే కాదు.. అవకాశాలు సృష్టించే ప్రభుత్వం.

ఉచితాలు ఇచ్చే ప్రభుత్వం మాత్రమే కాదు.. ప్రజలు స్వయంగా సంపాదించే పరిస్థితులు కల్పించే ప్రభుత్వం.

పథకాలు ప్రకటించే ప్రభుత్వం మాత్రమే కాదు.. ఆ పథకాల ఫలితాలను కొలిచే ప్రభుత్వం.

బడ్జెట్ ప్రకటించే ప్రభుత్వం మాత్రమే కాదు.. ప్రజాధనం ఖర్చుకు స్పష్టమైన లెక్క చెప్పే ప్రభుత్వం.

అదేవిధంగా ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించే ప్రజలు కావాలి. కానీ తప్పుడు సమాచారాన్ని నమ్మని ప్రజలు కూడా కావాలి.

చివరి మాట

ప్రభుత్వం ఖర్చు చేసే డబ్బు నాయకుల వ్యక్తిగత డబ్బు కాదు. అది ప్రజల నుంచి పన్నుల రూపంలో, ఇతర ప్రభుత్వ ఆదాయాల రూపంలో సమకూరే ప్రజాధనం.

అందుకే ప్రజలకు దాని గురించి తెలుసుకునే హక్కు, ప్రశ్నించే బాధ్యత రెండూ ఉన్నాయి.

ప్రతి రూపాయికి లెక్క అడగాలి.
ప్రతి పథకానికి ఫలితం అడగాలి.
ప్రతి నాయకుడిని పనితో అంచనా వేయాలి.
ప్రతి ప్రభుత్వాన్ని పారదర్శకతతో ప్రశ్నించాలి.
ప్రతి ఓటును బాధ్యతగా వినియోగించాలి.

నాయకుడు ఏ పార్టీకి చెందినవాడైనా పరవాలేదు. ప్రజలు ఏ వర్గానికి చెందినవారైనా పరవాలేదు.

చట్టం అందరికీ సమానంగా పనిచేయాలి. ప్రజాధనం ప్రజల ప్రయోజనానికే ఖర్చవ్వాలి. విద్య, వైద్యం, ఉపాధి, మౌలిక వసతులు బలపడాలి. ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు విలువ డబ్బు కంటే ఎక్కువ కావాలి.

అప్పుడు మాత్రమే “అభివృద్ధి చెందిన భారత్” అనేది ఒక నినాదంగా కాకుండా.. ప్రజల జీవితాల్లో కనిపించే వాస్తవంగా మారుతుంది.

— పవార్ వార్త ప్రత్యేక విశ్లేషణ